Stop de moord van het vrije woord
Op 3 mei, de internationale dag van de persvrijheid, herdachten wij samen met Journalisten voor Palestina en Momus de 315 vermoorde Palestijnse journalisten in Gaza op plein 1940 (bij het beeld van Zadkine).
Herdenking vermoorde Palestijnse journalisten
Ter nagedachtenis en als eer betoog aan de vermoorde Palestijnse journalisten lazen Nederlandse en Palestijnse journalisten de namen van de vermoorde journalisten voor. Namenlezers waren o.a. Brenda Stoter. Sanne Donders, Karim Amghar, Tobiah Palm, Robin Qasum, Karam Salameh, Ahmed Abu Rached en de Palestijnse dichter Maureen Ghazal.
Journalisten herdenken vermoorde collega’s
Nagham Al Sahli filmde als tienermeisje in Damascus al de verwoestingen van de oorlog. Zij vluchtte met haar familie in 2015 naar Nederland en werd journalist.
Amal Helles (Palestijnse journalist geboren in Khan Younis in Gaza. Zij werd na 7 oktober oorlogsverslaggever aan het front. Begin 2024 vluchtte zij met haar twee kinderen naar Nederland. Haar familie woont nog in Gaza.
Salwa van der Gaag was de moderator. Zij is Palestijns en journalist met een scherp oog voor rechtvaardigheid.
Speech Lotfi el Hamidi
Wie de afgelopen tijd goed heeft opgelet kwam een opvallende campagne tegen. ‘Vrije pers. Bescherm wat telt’, kon je in abri’s lezen. Was getekend, de Europese Unie. Dezelfde Europese Unie die na bijna duizend dagen genocide in Gaza en nu een genocidale campagne in Zuid-Libanon, met tienduizenden doden waaronder meer dan driehonderd journalisten, geen enkele sanctie heeft ingesteld tegen de dader, heeft het nu over het beschermen van de persvrijheid. Het is een farce.
Op 22 april jongstleden vermoordde Israël Amal Khalil, journaliste van de Libanese krant Al Akhbar. Ze bevond zich in een gebouw dat door een Israëlische aanval werd verwoest. Amal werd begraven onder het puin maar leefde nog. Hulpdiensten die onderweg waren om haar te redden werden door het Israëlische leger belemmerd en zelfs aangevallen. Pas zeven uur later kon het Rode Kruis Amal bereiken, maar toen was ze al overleden.
Artikel 79 van het Aanvullend Protocol bij de Verdragen van Genève laat er geen misverstand over bestaan: journalisten zijn burgers, ook in oorlogstijd. Hun veiligheid is onvoorwaardelijk en moet worden gewaarborgd. Het bewust in gevaar brengen van journalisten is een flagrante schending van het internationaal humanitair recht. Een recht dat al jarenlang systematisch met voeten wordt getreden door het Israëlische regime, zonder gevolgen.
Amal was niet zomaar slachtoffer van oorlogsgeweld. Ze werd twee jaar geleden al met de dood bedreigd door het Israëlisch leger, zoals andere collega’s eerder in Gaza werden geïntimideerd en opgejaagd. Palestijnse en Libanese journalisten worden door Israël beschouwd als een verlengstuk van militante bewegingen. Een verdachtmaking die als rechtvaardiging moet dienen voor het doden van journalisten.
Wat er werkelijk aan de hand is: er worden doelbewust ooggetuigen uitgeschakeld. Zonder ooggetuigen geen documentatie van oorlogsmisdaden. En zonder documentatie geen vervolging.
Het went nooit om te lezen of te zien dat collega’s (want dat zijn het, collega-journalisten) vermoord worden. Collega’s die hun werk doen, werk dat wij niet kunnen doen omdat buitenlandse journalisten de toegang tot de oorlogsgebieden wordt ontzegd. Levensgevaarlijk werk. Des te pijnlijker dat het nieuws over hun dood vaak vrij onopgemerkt voorbij komt, als een kille statistiek.
Je zou willen dat elke voorpagina op zwart gaat zodra een journalist vermoord wordt. Dat elke respectabele krant voortaan naast of onder hun titel het aantal gedode collega’s vermeldt, als een permanente herinnering aan hun offer. En om een signaal af te geven aan de daders. Zij zullen ooit ter verantwoording geroepen moeten worden.
Het alternatief is namelijk straffeloosheid. Het Israëlische regime waant zich namelijk onaantastbaar. Dat maakt de eerder genoemde campagne van de Europese Unie ook zo schaamteloos. De landen en instituties die prat gaan op mensenrechten en persvrijheid geven niet thuis. Dat is ook de reden waarom Israël zich niets aantrekt van welke kritiek of veroordeling ook. Omdat het weet dat daar geen consequenties aan verbonden worden.
Maar wij laten het niet zomaar passeren. Wanneer journalisten, de ooggetuigen aan het front, worden vermoord, dan zullen wij moeten getuigen. Dat doen wij nu, hier op deze symbolische plek. Wij zullen hun moed niet vergeten en hun offer zal niet vergeefs zijn geweest. Zolang we maar blijven getuigen.
Andere herdenkingen
Op 4 mei herdachten wij alle slachtoffers van oorlogen, genocides en (koloniaal) geweld.
En op 15 mei vond onze jaarlijkse Nakba Herdenking plaats